Tur med historielaget til Ulvik.

Søndag 5.6 var 35 stk. på flott busstur i strålande sol med Kjell Ove Fossdal som sjåfør med ein veteranbuss frå 1977.Leiaren i historielaget Helge Hisdal fortalde gode historiar på vegen.
 Snapchat-2168593299168521487
Me hadde ein fin og interesann stund på Olav H.Hauge senteret, deriblant ein film der diktaren sjølv fortalde og las dikt.
Snapchat-2175817105303782952
God middag i Ulvik og så vidare med ein lokal guide i Ulvik.
Snapchat-1930835974120294391
Der var me på Syse gard og fekk sjå oss om, smaka på cider og handla lokale varer. Snapchat-8073716589410673218
 Turen gjekk vidare til Osa, med stopp der me fekk gå på den smale gamle vegen til Osa.
 Snapchat-8494491546658382094
Endå var det eit stopp der me fekk vandra opp i ei kuldegrop, ei hole i fjellet, der det var like kaldt som i eit kjøleskap. Noko som var svært godt den varme dagen. Me avslutta dagen i Osa, i eit gamalt skulehus der me fekk sjå gamle bileta av staden Osa, som egentleg skulle bli ein by.
Snapchat-8652783305852159015
 Så var det å køyre heimatt, no om Voss.  Alle var einige om at turen hadde vore flott.
For historielaget, skrivar A.A.O
Snapchat-3711372763441532145

Nye årbøker lagt ut.

3 nye årbøker er nå lagt ut.

Alle årbøkene fram til 2011 ligg nå på heimesida.

 

Årbok 2011 Årbok 2010 Årbok 2009

Hesteskyss med turistar over Kvamskogen.

HesteskyssIMG_5644a22. okt 2015 heldt Øyvind Neteland foredrag om Hesteskyss over Kvamskogen, i Antons kulturhistoriske senter.  Han vaks opp i Steinsdalen og har budd der heile livet, mykje av tida som gardbrukar.

 

 

 

 

 

 

00024Han hugsar godt hesteskyssinga av turistar frå Tysse til Nordheimsund, og kunne fortelja levande om denne trafikken. Turistskip frå mellom anna England og Tyskland ankra opp utanfor Tyssekaien.

 

 

 

 

 

00207Opptil 200 hestar med karjolar var klare og køyrde turistane over Kvamskogen til Norheimsund, der dei vart henta.

Det var fleire i salen som også hadde gode historer dei sjølv hadde opplevt.

 

 

 

 

00297

Ungane plukka blomster, som dei forsøkte å selja til turistane. Her ser vi Unni Litangen, gift Tverlid, og to nabogutar på haugen på Sandneset, Ytre Tysse. Det var ein engelsk turist som tok bildet og sendte det til Unni.

Helge Hisdal har halde treskokurs på Tysnes.

Tysnes historielag har helde treskokurs med vår eigen Helge Hisdal som instruktør.

24/9 skreiv avisa Tysnes 2 heile sider om kurset: Side 1 Side 2

15 Dutchclogs

Havråtunet, Osterøy museum og Hamrekyrkja med buss.

DSC02245DSC02250
                                      

14. juli gjekk veteranbussen frå BHV til Osterøy. Vårturen til Historielaget gjekk med full buss til Havråtunet, der me fekk omvising.
Etter besøk på Osterøy museum og middag på Osterøykroa, var siste programpost Hamre kyrkje.
Både Havråtunet, museet og Hamre kyrkje er flotte plassar, like i nærleiken, som mange ikkje hadde sett. Dei er lette å koma til, og vel verd eit besøk.

                                      

DSC02274

DSC02300

 

 

Føregangskvinna Kari Øpstad

 

Kari Øpstad med hunden Eir. (Foto: Lokalhistorisk arkiv Fusa)  Kari Øpstad med hunden Eir (Lokalhistorisk arkiv Fusa)
Både fusingar og samningar møtte opp på Antons kulturhistoriske senter 19. november, for å høyra om dokter Kari Øpstad (f. 1890). Det kom så mange at det ikkje var stolar til alle.

Foredragshaldar var Ella Marie Brekke Vangsnes, forfattar av bygdebøkene for Fusa. Ho fortalde på ein engasjerande måte, og viste gamle fotografi. Ho innleidde med å snakka om kvinnene si stilling på bygdene for om vel hundre år sidan. Kari Øpstad voks opp på gard i kyrkjebygda Fusa, utan mor, men med ein far som hadde stor tru på kvinner –  “om dei var av rette slaget”. Prestekona i bygda viste ei særleg omsut for den kvikke jenta.

Kari Øpstad viste tidleg mot og initiativ, og ho vart sterk av å vera med på arbeidet på garden – også tradisjonelt mannsarbeid. Dette fekk ho bruk for som distriktslege, med 80 timars arbeidsveke.

Tidleg på 1900-talet var det heilt uvanleg at kvinner utdanna seg til lege. Kari Øpstad arbeidde for å tena pengar til studia, og vart ein fattig bondestudent i Oslo. Ho vart råka av ein alvorleg lungesjukdom, men kom seg att. I 1923 fekk ho endeleg embetseksamen.

Etter eitt år ved Rogaland sjukehus vart ho kommunelege i Samnanger. I 1928 vart ho vald inn for “Edruelighetslisten” i Samnanger heradstyre, som første kvinne. Frå 1931 til ho flytta attende til Fusa i 1938 dreiv Kari Øpstad privat praksis i Sarpsborg.

Distrikslegen i Fusa hadde Samnanger som ein del av ansvarsområdet. Dokter Øpstad hadde ikkje greidd å arbeida så lange dagar (og til dels netter) om ho ikkje hadde hatt den trufaste hushalderska Inga Storli til å hjelpa seg. I Samnanger-tida hadde ho lært å køyra bil – men her var framleis veglause grender. Dokterskyssen gjekk til tider i open båt, eller med hest.

Kari Øpstad var samfunnsengasjert, og brann særleg for fråhaldssaka. På Fusa skipa ho ein losje for born. Ho inviterte til 17.-maifeiring i doktergarden, og tok aktivt del i motstandsarbeidet under krigen. Frå 1943 til 1944 opna ho heimen sin for den slovakiske jødeguten Edgar Brichta.

Med bilen sin hjelpte ho motstandsfolk til å rømma. Nazistane sette henne i fengsel i Bergen i ei tid, truleg på grunn av radioar dei fann i doktergarden. Heldigvis oppdaga ikkje tyskarane jødeguten. Egdar Brichta kom levande frå krigen, i motsetnad til foreldra og søstera i heimlandet. Han utvandra til USA og utdanna seg til lege i Canada. Du kan lesa om han i boka “Det niende barnet” av Frank Rossavik.

Kari Øpstad var distriktslege til 1962, men gav ikkje opp yrket sitt. Ho hadde privat praksis i Bergen fram til ho døydde i ei trafikkulukke i 1974, 84 år gammal.

Ella Marie Brekke Vangsnes har skrive om Kari Øpstad i bygdebøkene “Heilt andre tider” og “Verda inn over dørstokken. Krigsminne frå Fusa.”

Anne Liv Haukanes

Ella Marie Brekke Vangsnes fortel om Kari Øpstad. T.v. ser me dokter Øpstad som sjåfør. (Foto: Helge Hisdal)

Ella Marie Brekke Vangsnes fortel om Kari Øpstad. T.v. ser me dokter Øpstad som sjåfør. (Foto: Helge Hisdal)

Folksamt i Antons kulturhistoriske senter. (Foto: Helge Hisdal)

Folksamt i Antons kulturhistoriske senter. (Foto: Helge Hisdal)

Feira grunnlova med statistar frå 1814

Aarebrot

Vesle Samnanger – framleis ein sjølvstyrt kommune – feira grunnlov, demokrati og nasjonalt sjølvstende sundag 5. oktober. Samnanger historielag var tilskipar, og jubileet gjekk føre seg i Nordbygda grendahus Me hadde fått tak i ein kunnskapsrik  foredragshaldar frå nabokommunen i vest (Bergen): Frank Aarebrot, rikssynsar og professor i samanliknande politikk.

Kring hundre samningar deltok. Tysse-Nordbygda musikklag ramma inn foredraget med feiande musikk. Dei opna med “Den norske løve” av Oscar Borg og avslutta med “Vestlandsfjord” av samningen Sigurd Reistad.

Den første av to allsongar var den gamle nasjonalsongen vår “Sønner av Norge”. Dette er den einaste nasjonalsongen Stortinget har gjort vedtak om, fortalde Frank Aarebrot. “Ja, vil elsker” av Bjørnstjerne Bjørnson vart dikta med tanke på ein skandinavisk stat. – Det er folket som har bestemt at “Ja, vi elsker” skal vera nasjonalsong, sa Aarebrot.

Professoren talte engasjerande og utan manus i meir enn ein time. Han byrja med bakgrunnen for 1814, og snakka seg framover i tida. Han understreka kor viktig England si rolle var då Noreg etablerte seg som ein sjølvstendig nasjon.

Elevar frå Samnanger barneskule framførde eit lite tablå frå 1814, kledde i kostyme frå den tida og med utstillingsdokker som statistar. Dei fekk m.a. fram at folk flest ikkje var spesielt interesserte i at Noreg skulle få si eiga grunnlov. Det var dårlege tider, og stor mangel på mat.

Ansvarleg både for dramainnslaget og kostyma var Hanne Yndestad Aadland, til dagleg lærar ved Samnanger barneskule. Kostyma er sydde spesielt for 1814-jubileet. Hanne har grave fram kunnskap om korleis folk var kledde på den tida, og m.a. nytta lokale kjelder. I tillegg til sivile klede var det med to jeger-uniformer. 35 menn frå Samnanger var soldatar på Austlandet 1807–1814.

Kostyma frå 1814 vart også nytta då 6. klasse hadde eit innslag under 17. mai-feiringa i Samnangerbygda, og på sommarfesten til barneskulen.

Tidlegare i haust har ein del av plagga vore vist på dokker i heradshuset på Tysse. Mang ein samning har fått seg ein støkk når dei har gått inn hovuddøra og vorte møtt av urørlege skikkelsar frå 1814.

Hanne Yndestad Aadland har samarbeidd med kommunen og historielaget om kostymeutstillinga. I ein illustrert brosjyre ho har laga kan me lesa om korleis samningane var kledde i 1814.

 

Samnanger historielag v/Anne Liv Haukanes

– Langsomt ble landet vårt eget

Med denne strofa frå Nordahl Grieg’s dikt “17. mai” 1940 avslutta Frank Aarebrot “200 år på 200 minutt”, eit foredrag til jubileet for 1814. NRK gjorde opptak av seansen.

Snart kan me høyre den frittalande bergensprofessoren “live” i Nordbygda grendahus. Sundag 5. oktober (kl. 17) inviterer Samnanger historielag til grunnlovsfeiring, og me er så heldige at me har fått Frank Aarebrot til å halda foredrag. (Men ikkje så lenge som i 200 minutt!)

Frank Aarebrot er professor i samanliknande politikk ved universitetet i Bergen, og professor II i demokratiutvikling ved Örebro universitet i Sverige. I foredraget vil han ta utgangspunkt i grunnlova vår frå 1814, og fortelja om vegen fram mot nasjonalt sjølvstende. Aarebrot har mykje kunnskap, og samtidig ei evne til å fortelja på ein folkeleg og fengjande måte som appellerer både til unge og eldre.

I tillegg til foredraget vert det allsong, musikk ved Tysse-Nordbygda musikklag og teaterinnslag frå gamle dagar ved elevar frå mellomtrinnet på Samnanger barneskule.

Alle er hjarteleg velkomne.

 

Samnanger historielag v/styret

Utvandring, laks og gamle motorar

Guide Olav Steinar Namtvedt i utvandarkyrkja på sletta.

Guide Olav Steinar Namtvedt i utvandarkyrkja på Sletta. (Foto: Helge Hisdal)

 

Guttorm Storheim har fått fres på ein av dei større motorane i samlinga si.

Guttorm Storheim har fått fres på ein av dei større motorane i samlinga. (Foto: Helge Hisdal)

Samnanger historielag tok ut på vårtur til Radøy sundag 25. mai. 34 personar var med, og Sveinung Knappskog var sjåfør for veteranbussen.

I Alverstraumen kom tidlegare radøyordførar Olav Steinar Namtvedt på. Medan me tok oss fram på smale vegar, fortalde han nytt og gammalt om “den grøne øya” med keipar i kommunevåpenet.

Første stopp var Skjærgårdsfisk visningssenter på Marøy (Bøvågen). Arthur Marøy og Magnar Ottesen fortalde, og me fekk sjå bilde og gjenstandar frå 50 år med oppdrett. Samningane gomla på saftig laks, og lytta til like saftige historier.

Far til Arthur Marøy grunnla oppdrett her på 1960-talet, attåt småbruket. Han var ein av pionerane i næringa. Dei første åra, før pelletsen kom, måtte dei sjølv fiska til mat til oppdrettsfisken (regnbogeaure og laks). Arthur Marøy gløymer ikkje første gong han var med til i USA med fisken deira. Med eksporten byrja oppdrettarane å tena pengar.

Gamleordføraren var guide på neste stasjon; Vestnorsk utvandrarsenter på Sletta. 800.000 utvandra frå Norge til USA frå 1825 til 1920, og utvandrarsenteret har arkiv over dei som reiste frå Hordaland og Sogn og Fjordane. Fleire gamle bygningar er flytta hit frå Nord-Dakota og Minnesota. Det gjorde inntrykk på alle som var til stades då Brampton Lutheran church vart vigsla på Sletta i 1997, etter å vorte frakta over “dammen” i bitar. Bjarne Hauge frå Samnanger deltok i prosessen med å ta ned kyrkja.

Det eldste huset på utvandrarsenteret er ei tømmerstove som gav ly til emigrantar på veg vestover i Minnesota. I tillegg er ei skulestove, ein lærarbustad og eit kombinert rådhus og fengsel flytta til Sletta frå Midtvesten. Me fekk høyra at utvandrarsenteret har planar om eit nytt, stort museumsbygg.

Guttorm Storheim har fått Radøy kommunes kulturpris for arbeidet sitt med å ta vare på gamle motorar. Her var mennene mest interesserte – dei fleste damene føretrekte ei omvising i den store og vakre rododendronhagen med Kirsten Storheim.

Den eldste motoren i samlinga er frå 1898, og har vore nytta i Nå ljåsmie og i eit sagbruk. Dei fleste typar eldre norske båtmotorar er representert i samlinga. Her er også ei rekkje andre gamle motorar til ymse bruk, og Guttorm Storheim fekk fleire av dei til å putra og gå. Før me vende nasa heim att, fekk me servert kaffi og vaflar av det hyggelege paret.

Anne Liv Haukanes

Utvandrartur til Radøy

DSCF3012 Les vidare 'Utvandrartur til Radøy'»